Χρησιμοποιώ AI στη δουλειά μου και βλέπω την αξία του. Ακριβώς γι’ αυτό με ενδιαφέρει να συζητάμε και την υποδομή που το στηρίζει. Πέρα από τη συνδρομή που πληρώνει ο χρήστης, υπάρχει ένας λογαριασμός για εξοπλισμό, ενέργεια, ψύξη και χώρο. Το ερώτημα είναι πώς μοιράζεται αυτός ο λογαριασμός και ποιοι συμμετέχουν στις αποφάσεις.
Το cloud έχει διεύθυνση
Ένα data centre είναι μια εγκατάσταση με servers, αποθηκευτικά συστήματα, δικτυακό εξοπλισμό και υποδομές τροφοδοσίας και ψύξης. Όπως εξηγεί ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, IEA, εκεί γίνεται κυρίως η εκπαίδευση και η λειτουργία των μοντέλων AI.
Όταν ασχολείσαι με servers, μαθαίνεις γρήγορα ότι πίσω από μια υπηρεσία υπάρχουν πολύ συγκεκριμένες ανάγκες. Το μηχάνημα χρειάζεται ρεύμα, παράγει θερμότητα και πρέπει να συντηρείται. Σε μια μεγάλη εγκατάσταση, η ίδια βασική πραγματικότητα αποκτά διαφορετική κλίμακα. Το «cloud» βρίσκεται σε πραγματικό τόπο, δίπλα σε πραγματικούς ανθρώπους.
Πόσο ρεύμα συζητάμε;
Στην ανάλυσή του για το 2026, ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρισμού των data centres ήταν περίπου 485 TWh το 2025 και προβλέπει περίπου 950 TWh το 2030, κοντά στο 3% της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρισμού.
Αυτά αφορούν το σύνολο των data centres, όχι αποκλειστικά το AI. Και το 2030 είναι πρόβλεψη, όχι ήδη μετρημένο αποτέλεσμα. Κρατάω αυτή τη διάκριση, γιατί ένας μεγάλος αριθμός μπορεί εύκολα να γίνει εντυπωσιακός τίτλος και να χάσει το πραγματικό του νόημα.
Ένας παγκόσμιος μέσος όρος, πάντως, δεν αρκεί για να καταλάβεις τι συμβαίνει σε μια συγκεκριμένη περιοχή. Για μια τοπική κοινωνία, το ουσιαστικό ερώτημα είναι πόση διαθέσιμη ισχύ έχει το δικό της δίκτυο και τι χρειάζεται να αλλάξει για να εξυπηρετήσει τη νέα εγκατάσταση.
Για το νερό χρειάζονται συγκεκριμένα στοιχεία
Δεν υπάρχει ένας αριθμός λίτρων που να περιγράφει σωστά κάθε ερώτηση προς κάθε μοντέλο AI. Μελέτη ερευνητών του Lawrence Berkeley National Laboratory και συνεργατών δείχνει ότι η χρήση νερού εξαρτάται από την ψύξη, το κλίμα, την απόδοση και αξιοποίηση του εξοπλισμού και το νερό που συνδέεται με την παραγωγή ηλεκτρισμού.
Για μένα, μια σοβαρή συζήτηση χρειάζεται στοιχεία για τη συγκεκριμένη εγκατάσταση: από πού θα παίρνει νερό, πόσο θα καταναλώνει και τι προβλέπεται όταν η περιοχή πιέζεται. Ένα ετήσιο σύνολο δεν απαντά απαραίτητα στην ερώτηση τι συμβαίνει τις πιο ζεστές και απαιτητικές μέρες.
Θα ήθελα να βλέπω τέτοιες απαντήσεις πριν αρχίσουν τα έργα. Όταν οι πληροφορίες μένουν γενικές, ο κάτοικος καλείται να αποδεχτεί μια επένδυση χωρίς να μπορεί να κρίνει βασικά στοιχεία της.
Ποιος πληρώνει τις νέες υποδομές;
Η έκθεση Powering Artificial Intelligence του IEA, που δημοσιεύτηκε στις 14 Οκτωβρίου 2026, περιγράφει μια σημαντική διάκριση. Αν οι νέες επενδύσεις σε δίκτυο ή παραγωγή ανακτώνται από όλους τους χρήστες, μπορούν να αυξήσουν άλλους λογαριασμούς. Αν μια εγκατάσταση αξιοποιεί υπάρχουσα χωρητικότητα και πληρώνει το μερίδιό της, μπορεί να βοηθήσει να μοιραστούν τα σταθερά κόστη.
Άρα, δεν θεωρώ δεδομένο ότι κάθε data centre θα ακριβύνει το ρεύμα για όλους. Θεωρώ απαραίτητο να εξηγείται ποιος χρηματοδοτεί τα έργα, ποιες δεσμεύσεις αναλαμβάνει η εταιρεία και ποιος μένει με το κόστος αν οι αρχικοί σχεδιασμοί αλλάξουν.
Μια επένδυση μπορεί να είναι χρήσιμη. Για να την αξιολογήσω, όμως, θέλω να γνωρίζω και τις υποχρεώσεις της, μαζί με τα οφέλη που παρουσιάζονται στην ανακοίνωσή της.
Γιατί οι αντιδράσεις στην Ευρώπη έχουν ενδιαφέρον
Οι κινητοποιήσεις της 6ης και 7ης Νοεμβρίου 2026 σε ευρωπαϊκές χώρες έφεραν αυτά τα ζητήματα πιο έντονα στη δημόσια συζήτηση. Το θέμα αφορά πλέον και όσους ζουν κοντά στις σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις.
Η καμπάνια Stop Dirty Data Centres ζητά προσωρινό πάγωμα μεγάλων νέων έργων, ώστε να εξεταστούν οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις. Αυτή είναι η θέση των διοργανωτών· η αξιολόγηση κάθε έργου χρειάζεται τα δικά του στοιχεία.
Εγώ κρατάω την ανάγκη να ακούγεται ο κόσμος πριν έχουν κλείσει όλες οι αποφάσεις. Η διαβούλευση έχει αξία όταν μπορεί ακόμη να αλλάξει κάτι. Αν γίνεται απλώς για να παρουσιαστεί ένα έτοιμο αποτέλεσμα, είναι λογικό να μεγαλώνει η δυσπιστία.
Τι θα ήθελα να ξέρω πριν από μια τέτοια επένδυση
Αν συζητούσαμε ένα μεγάλο data centre στον τόπο μας, θα ξεκινούσα από μερικές απλές ερωτήσεις:
- Πόσο ρεύμα και νερό θα χρειάζεται και με ποιον σχεδιασμό;
- Ποιος θα πληρώσει τις πρόσθετες υποδομές και τι δεσμεύσεις υπάρχουν;
- Πόσες μόνιμες θέσεις εργασίας προβλέπονται, πέρα από την κατασκευή;
- Ποιος θα ελέγχει τις μετρήσεις και πού θα μπορεί να τις διαβάσει ο πολίτης;
- Τι προβλέπεται αν η εγκατάσταση περιορίσει τη λειτουργία της ή αποχωρήσει;
Και στην Ελλάδα, θα ήθελα η συζήτηση να ξεκινά από τέτοιες απαντήσεις. Η λέξη «επένδυση» πρέπει να συνοδεύεται από κατανοητά στοιχεία, ώστε μια κοινωνία να μπορεί να κρίνει τι κερδίζει και τι αναλαμβάνει.
Η πρόοδος χρειάζεται και λογαριασμό
Ο IEA επισημαίνει ότι βελτιώνεται η αποδοτικότητα ανά εργασία AI, ενώ αυξάνονται η χρήση και οι πιο απαιτητικές εφαρμογές. Βλέπω εδώ χώρο για καλύτερο λογισμικό και πιο προσεκτική χρήση πόρων.
Θέλω να συνεχίσουμε να αξιοποιούμε την τεχνολογία για πράγματα που μας βοηθούν. Θέλω όμως η επιτυχία του AI να μετριέται και με το πώς λειτουργεί μέσα στην κοινωνία που το φιλοξενεί.
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει κόστος. Όσο πιο καθαρά βλέπουμε αυτό το κόστος, τόσο πιο σοβαρά μπορούμε να αποφασίσουμε πού αξίζει να επενδύσουμε. Η πρόοδος γίνεται πιο πειστική όταν εξηγεί και τον λογαριασμό της.



