← Πίσω στο blog

Ομαδική πόλωση. Πώς μια διαφωνία γίνεται «εμείς εναντίον τους»

Έχεις παρατηρήσει πώς μια κουβέντα για κινητά μπορεί να καταλήξει σε καβγά ανάμεσα σε όσους έχουν iPhone και όσους έχουν Android; Ξεκινάς να μιλάς για την μπαταρία ή την κάμερα. Λίγο μετά, ο καθένας υπερασπίζεται την επιλογή του σαν να τον έθιξαν προσωπικά.

Ομαδική πόλωση. Πώς μια διαφωνία γίνεται «εμείς εναντίον τους»

Ομαδική πόλωση είναι η τάση μιας ομάδας να παίρνει πιο έντονη θέση προς την κατεύθυνση που ήδη έγερνε. Όταν ακούς κυρίως ανθρώπους που συμφωνούν μαζί σου, βρίσκεις περισσότερους λόγους να πιστεύεις ότι έχεις δίκιο. Κι όταν η άποψη γίνεται μέρος της ταυτότητάς σου, μια διαφωνία μπορεί να σου φαίνεται σαν επίθεση στην ομάδα σου. Moscovici & Zavalloni, 1969 · Iyengar κ.ά., 2012

Το ίδιο μοτίβο φαίνεται σε καθημερινές συζητήσεις.

  • Στα κόμματα. Δύο άνθρωποι τσακώνονται για το ποιο κόμμα έχει δίκιο και η κουβέντα τελειώνει χωρίς να δουν τι προβλέπει η πρόταση που τους αφορά.
  • Στο ποδόσφαιρο. Δύο οπαδοί βλέπουν την ίδια φάση. Ο ένας βλέπει καθαρό πέναλτι. Ο άλλος βλέπει θέατρο. Το χρώμα της φανέλας επηρεάζει το πώς διαβάζουν τη φάση.
  • Στην τεχνολογία. Η κουβέντα γίνεται «Apple ή Samsung;» και ξεχνάμε να ρωτήσουμε τι χρειάζεται ο άνθρωπος που θα χρησιμοποιεί το κινητό κάθε μέρα.
  • Στα CMS. Κάποιος λέει «μόνο WooCommerce», κάποιος άλλος «μόνο OpenCart». Στο μεταξύ, ο ιδιοκτήτης του e-shop θέλει να ξέρει πόσο θα κοστίσει η συντήρηση και ποιος θα μπορεί να το υποστηρίξει.

Πώς κατευθύνεται η προσοχή μας

Μια διαφωνία μπορεί να είναι πραγματική και κάποιος να την εκμεταλλευτεί. Φαντάσου ότι ένας δήμος πρέπει να εξηγήσει γιατί καθυστερεί ένα έργο. Αν η δημόσια κουβέντα καταλήξει στο ποιο κόμμα αγαπά περισσότερο την πόλη, περνάει σε δεύτερη μοίρα η ερώτηση που αφορά όλους. Πότε θα τελειώσει το έργο και ποιος ευθύνεται για την καθυστέρηση;

Οι ερευνητές της επικοινωνίας μελετούν εδώ και δεκαετίες πώς η προβολή ενός θέματος επηρεάζει τη σημασία που του δίνουμε. Στα social media υπάρχει και ένα κίνητρο για την ένταση. Σε μελέτη πολιτικών αναρτήσεων στις ΗΠΑ, οι αναφορές στο αντίπαλο στρατόπεδο συνδέθηκαν με περισσότερες κοινοποιήσεις. Έτσι μια αντιπαράθεση μπορεί να μεγαλώσει από μόνη της, ενώ όποιος θέλει να αλλάξει θέμα βρίσκει μια σύγκρουση έτοιμη να τραβήξει την προσοχή. McCombs & Shaw, 1972 · Rathje κ.ά., 2021

Την επόμενη φορά που θα νιώσω την ανάγκη να απαντήσω για να υπερασπιστώ «τους δικούς μου», αξίζει να σταθώ λίγο. Για ποιο πράγμα μιλούσαμε πριν αρχίσουμε να διαλέγουμε πλευρά;